Utworzenie od podstaw Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej w 1983 roku było wielkim wydarzeniem w życiu lotniczym Regionu Wałbrzyskiego i ukoronowaniem starań Jerzego Siatkowskiego o przywrócenie tradycji lotniczych, które w okresie powojennym zapoczątkował Aeroklub Wałbrzyski.

Konsekwencja w działaniu zaowocowała budową Lądowiska w Świebodzicach oraz utworzeniem Ośrodka Sportów Lotniczych – Szybowisko Mieroszów – Nowe Siodło.

Historia Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej

Historia Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej sięga znacznie dalej niż moment jego formalnego utworzenia w 1983 roku.

Powstanie AZW było zwieńczeniem wieloletnich działań zmierzających do zachowania i odbudowy tradycji lotniczych regionu wałbrzyskiego. Tworzyli je piloci, instruktorzy, modelarze, konstruktorzy oraz kolejne pokolenia ludzi zafascynowanych lataniem.

Lotnicze tradycje regionu przed powstaniem AZW

W okresie powojennym tradycje lotnicze regionu rozwijał Aeroklub Wałbrzyski, działający między innymi na terenie szybowiska Mieroszów – Nowe Siodło.

Na początku lat 50., w okresie obowiązywania bardzo restrykcyjnych przepisów dotyczących ruchu w strefach przygranicznych, Aeroklub Wałbrzyski utracił swój majątek i został zlikwidowany.

Nowa Wieś została administracyjnie przemianowana na Nowe Siodło.

W zachowanej historii AZW wydarzenia te przedstawiane są jako element ówczesnej polityki ograniczającej działalność lotniczą w rejonach przygranicznych.

Likwidacja Aeroklubu Wałbrzyskiego nie zakończyła jednak aktywności środowiska lotniczego.

Lata 50. – odbudowa środowiska lotniczego

W 1951 roku w Szczawnie-Zdroju zawiązano Koło Ligi Lotniczej, działające pod hasłem:

„Silne lotnictwo to silna Polska”.

Organizacja na nowo integrowała osoby zainteresowane lotnictwem.

Równocześnie w Górniczym Domu Kultury kopalni Victoria w wałbrzyskiej dzielnicy Sobięcin instruktor modelarstwa lotniczego Tadeusz Ząbek rozpoczął pracę z młodzieżą.

Lata 60. i początek działalności szkoleniowej

W latach 60. i 70. regionalne aerokluby prowadziły działania zmierzające do pozyskiwania młodzieży do lotnictwa. Poszukiwano między innymi kandydatów do Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie.

W działania te włączyli się między innymi piloci Stanisław Basior oraz Stefan Różycki.

Jerzy Siatkowski, będący wówczas pilotem instruktorem Aeroklubu Jeleniogórskiego, uczestniczył w ogólnopolskiej akcji LWP-1 – Lotniczego Przysposobienia Wojskowego.

Na terenie Ziemi Wałbrzyskiej oraz Kotliny Kłodzkiej prowadził działania popularyzujące lotnictwo w szkołach średnich oraz umożliwiające młodzieży udział w bezpłatnym szkoleniu szybowcowym i spadochronowym.

W 1967 roku w ramach tych działań utworzył w Górniczym Domu Kultury kopalni Thorez, późniejszej kopalni Wałbrzych, Ośrodek Szkolenia Lotniczego organizacyjnie związany z Aeroklubem Jeleniogórskim.

Prowadzono między innymi zajęcia modelarstwa lotniczego dla dzieci oraz seniorów.

Początki lotniarstwa

W 1974 roku zainteresowanie Jerzego Siatkowskiego prostymi formami latania doprowadziło do utworzenia sekcji lotniowej.

Duży wpływ na rozwój tych zainteresowań miało spotkanie w Jeżowie Sudeckim z pionierami polskiego lotniarstwa Andrzejem Mądrzykiem i Jerzym Lutkowskim.

Inicjatorem spotkania był pilot Marek Koselski.

Na Górze Szybowcowej wykonano wówczas pierwsze loty na lotniach. Uczestniczyli w nich Leszek Gański, Grzegorz Werkowski oraz Jerzy Siatkowski.

Doświadczenia te stały się impulsem do rozpoczęcia budowy własnych konstrukcji w pracowni Ośrodka Lotniczego przy GDK Kopalni Wałbrzych.

Ośrodek szybko stał się regularnym miejscem spotkań adeptów sztuki latania, również szybownictwa.

Pod kierownictwem Edmunda Gierdala rozwijała się działalność lotnicza na Ziemi Wałbrzyskiej, a w kolejnych placówkach kulturalnych powstawały pracownie prowadzące działalność modelarską.

I Wałbrzyskie Zawody Lotniowe

Rosnące zainteresowanie lotniarstwem doprowadziło w 1977 roku do organizacji I Wałbrzyskich Zawodów Lotniowych w Sokolcu, należących do jednych z pierwszych tego rodzaju zawodów w Polsce.

W tym okresie kształtowała się grupa osób, które w kolejnych latach zasiliły Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej.

Do czołowej grupy adeptów lotniarstwa należeli:

Andrzej Binkowski, Krzysztof Wojtczak, Tomek Cygal, Bogdan Babiarz, Waldemar Wolak oraz kolega Kościecha.

W późniejszym okresie dołączyli do nich lotniarze ze Świdnicy, którym przewodził Bolesław Kożbiał.

Dobre warunki terenowe regionu wałbrzyskiego do uprawiania modelarstwa zboczowego, lotniarstwa i szybownictwa wzmacniały przekonanie, że możliwe jest odbudowanie silnego środowiska lotniczego i ponowne utworzenie aeroklubu.

Sekcja lotniowa w Młodzieżowym Domu Kultury

W 1977 roku Andrzej Binkowski wraz z Krzysztofem Wojtczakiem rozszerzyli działalność lotniczą na terenie Ziemi Wałbrzyskiej, tworząc sekcję lotniową przy Młodzieżowym Domu Kultury w Wałbrzychu.

MDK stał się również miejscem projektowania i konstruowania lotni szkolnych oraz wyczynowych.

Powstawały tam między innymi konstrukcje Andrzeja Binkowskiego LOTUS i LOTUSIK.

Wałbrzyskie Sejmiki Lotniarskie

W 1978 roku Jerzy Siatkowski, we współpracy z Akademią Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, wydziałem sportów lotniczych kierowanym przez dr. Stanisława Maksymowicza oraz Aeroklubem Polskim, zorganizował pierwszy sejmik lotniarski.

Jednym z głównych celów było stworzenie przepisów regulujących działalność szkoleniową.

Dużą uwagę poświęcono bezpieczeństwu latania oraz potrzebie nadania lotniarstwu odpowiedniej rangi wśród dyscyplin sportów lotniczych.

W 1980 roku odbył się drugi sejmik lotniarski.

Spotkania integrowały środowisko lotniarzy z całej Polski, podejmowały temat obowiązujących przepisów, bezpieczeństwa i fizjologicznych uwarunkowań organizmu pilotów.

Wałbrzyskie Sejmiki Lotniarskie stworzyły podwaliny do uznania lotniarstwa za dyscyplinę sportów lotniczych.

Współpraca z Czechosłowacją

W tym samym okresie rozwijała się współpraca z lotniarzami z ówczesnej Czechosłowacji, szczególnie ze środowiskiem w Broumovie.

Z działalnością lotniczą w Broumovie związani byli między innymi Indra Ther oraz Tomasz Zid.

Wałbrzyscy lotniarze uczestniczyli w zawodach o Puchar Jestedu w Jabloncu oraz Puchar Rasovki.

Odbywały się również wyjazdy szkoleniowe do Lysy nad Labem, gdzie pod okiem Jirka Zitki doskonalono umiejętności lotnicze.

Rozwijano także współpracę z Milanem Mikolaszkiem, który wykonywał pionierskie loty na motolotni podczas imprezy górniczej Gwarkowe Lato na terenie hipodromu przy Zamku Książ.

Konstruktorzy i środowisko naukowe

Równolegle rozwijały się kontakty z Akademią Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

Współpracowano między innymi z Pawłem Wierzbowskim. Powstawały nowe konstrukcje lotni z rodziny VEGA.

Ważną postacią był również konstruktor aparatów latających Tadeusz Dobrociński. Jego rozwiązania dotyczące lotni i motolotni stanowiły inspirację dla środowiska rozwijającego tę dziedzinę lotnictwa.

W późniejszym okresie współpraca ta była kontynuowana również poprzez Klub Loteczka z siedzibą w Orlim Gnieździe we Wrocławiu, prowadzony przez Adama Biska.

Praca zawodowa Jerzego Siatkowskiego w Laboratorium Badań Wytrzymałościowych i Radiograficznych filii Politechniki Wrocławskiej w Wałbrzychu umożliwiała przyszłym konstruktorom lotni przeprowadzanie badań wytrzymałościowych materiałów i elementów wykorzystywanych przy ich budowie.

Przy Politechnice Wrocławskiej funkcjonowała również sekcja lotniowa kierowana przez inż. Alfreda Jankowskiego.

Wspólnie organizowano zgrupowania szkoleniowe adeptów lotniarstwa w Jeżowie Sudeckim.

Grupy sympatyków latania rozwijały się również przy zakładach Elwro we Wrocławiu oraz w Jeleniej Górze, gdzie z wałbrzyskim środowiskiem współpracował pilot Piotr Adams.

Opracowanie dotyczące terenów lotniczych

W 1980 roku Jerzy Siatkowski przygotował opracowanie:

„Adaptacja terenu regionu wałbrzyskiego dla potrzeb działalności lotniczej – szybowcowej i lotniowej”.

Na podstawie uwarunkowań meteorologicznych oraz aerodynamiki stoków Gór Suchych wskazano w nim miejsca szczególnie korzystne dla rozwoju tych dyscyplin.

Jednym z najważniejszych obszarów był Mieroszów – Nowe Siodło, którego lotnicze tradycje sięgały działalności dawnego Ośrodka Szybowcowego Mieroszów – Nowa Wieś.

Powstanie Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej

W 1983 roku Jerzy Siatkowski wraz z grupą inicjatywną utworzył Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej.

Pierwsze zebranie założycielskie odbyło się 28 maja 1983 roku w Młodzieżowym Domu Kultury w Wałbrzychu.

Aeroklub został następnie przyjęty w struktury organizacyjne Aeroklubu Polskiego.

Powstanie AZW było ważnym wydarzeniem w życiu lotniczym regionu i zwieńczeniem wieloletnich starań o odbudowę oraz rozwijanie wałbrzyskich tradycji lotniczych.

Rozwój Aeroklubu

W latach 90. AZW liczył już około 300 członków rzeczywistych i stowarzyszonych, w tym 13 instruktorów różnych specjalności.

Działalność szkoleniowa prowadzona była między innymi w sekcjach:

• szybowcowej,

• lotniowej,

• paralotniowej – od 1990 roku,

• modelarstwa lotniczego,

• modelarstwa kosmicznego.

Dążenie do własnego lotniska

Od początku działalności AZW zabiegał o utworzenie własnego lotniska dyspozycyjnego.

W przeciwieństwie do wielu aeroklubów w Polsce, które przejmowały wcześniej istniejące obiekty, Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej podjął się tworzenia własnego zaplecza lotniczego od podstaw.

W okresie poprzedzającym jego powstanie szkolenie szybowcowe prowadzono we współpracy z innymi aeroklubami i ośrodkami.

Mirosławice

W 1992 roku AZW otworzył swoją siedzibę na lotnisku w Mirosławicach.

Organizowano tam szkolenia szybowcowe i samolotowe.

Początki lądowiska w Świebodzicach

Równocześnie w Świebodzicach Aeroklub uruchomił tymczasowe lądowisko sanitarne o powierzchni około 9 hektarów.

Teren ten został później przekazany Miastu Świebodzice.

Pozwoliło to na pozyskanie nowego terenu o powierzchni około 25 hektarów, charakteryzującego się korzystniejszymi warunkami meteorologicznymi, lepszym ukształtowaniem i większymi możliwościami rozwoju.

W ten sposób rozpoczęła się historia obecnego Gminnego Lądowiska w Świebodzicach.

Porozumienie samorządów

W grudniu 1999 roku podpisano porozumienie dotyczące budowy lotniska pomiędzy Zarządami Gminy Świebodzice i Gminy Wałbrzych.

Mimo prowadzonych debat założenia porozumienia nie zostały ostatecznie wdrożone przez samorządy do realizacji.

Budowa lądowiska

Okres budowy przypadł na czas głębokich przemian ustrojowych i gospodarczych w Polsce.

Zmieniały się zasady finansowania działalności aeroklubów, przeprowadzono reformę administracyjną, zlikwidowano województwo wałbrzyskie, a region przechodził proces likwidacji przemysłu węglowego.

Pomimo trudnej sytuacji AZW kontynuował prace inwestycyjne i przejął znaczną część ciężaru finansowania budowy lądowiska.

Przeprowadzono rekultywację terenu.

Powstał trawiasty pas o długości około 1000 metrów i szerokości 220 metrów, z którego wydzielono drogę startową o długości 850 metrów i szerokości 100 metrów.

Aeroklub przygotował również projekt zmiany organizacji ruchu na drodze powiatowej Świebodzice – Olszany, wykonał oznakowanie terenu i przepusty melioracyjne umożliwiające wjazd na lądowisko oraz przygotował dokumentację rejestracyjną.

Rejestracja Lądowiska Świebodzice

27 kwietnia 2001 roku AZW uzyskał wpis Lądowiska Świebodzice do wykazu lądowisk pod numerem 475/III/01 w Dziale Informacji Powietrznej Agencji Ruchu Lotniczego.

9 czerwca 2001 roku na lądowisku ustawiono przenośny kontener służący jako stanowisko kierowania lotami oraz przygotowano stanowiska MPS – zaplecze obsługi technicznej.

Opracowano również dokumentację zabudowy hangarowej oraz płyty manewrowo-postojowej.

Pierwsze lądowanie

Pierwsze lądowanie na nowym terenie odbyło się 9 czerwca 2001 roku.

Za sterami samolotu znaleźli się:

Darek Pasternak, Sebastian Wichłacz oraz Jerzy Siatkowski.

W 2010 roku, w związku ze zmianą przepisów rejestracyjnych i prawa lotniczego, dokonano aktualizacji rejestracji lądowiska.

Zmiana zarządzającego lądowiskiem

W 2012 roku nastąpiła istotna zmiana w historii Lądowiska Świebodzice. Burmistrz Świebodzic przekazał zarząd nad lądowiskiem Towarzystwu Lotniczemu Świebodzice.

Decyzja ta zakończyła okres, w którym Aeroklub Ziemi Wałbrzyskiej bezpośrednio uczestniczył w tworzeniu i rozwijaniu lądowiska – od pozyskania terenu, poprzez jego rekultywację i przygotowanie infrastruktury, aż po opracowanie dokumentacji i doprowadzenie do rejestracji obiektu.

Dla historii AZW był to ważny moment, ponieważ lądowisko powstało w wyniku wieloletnich starań, pracy organizacyjnej i zaangażowania Aeroklubu.

Ośrodki sportów lotniczych

W ramach sekcji lotniowo-paralotniowej AZW rozwijał również działalność w innych miejscach Dolnego Śląska.

1991 – Góra Szybowcowa w Jeżowie Sudeckim

1994 – Góra Dzikowiec w Boguszowie-Gorcach

2000 – Szybowisko Mieroszów – Nowe Siodło

Miejsca te odegrały ważną rolę w rozwoju lotniarstwa i paralotniarstwa na Dolnym Śląsku.

Kalendarium

1984–1989

1984 – obóz w Jeżowie Sudeckim pod hasłem „Lato z Lotnią”

1984 – Centralny Kurs Instruktorów Modelarstwa Lotniczego Klasy I i „S”

1986 – Ogólnopolskie Zawody Modeli na Ogrzane Powietrze

1987 – „Młodzi Modelarze na Start”

1987 – III Mistrzostwa Polski Modeli Redukcyjnych

1989 – Półfinał Mistrzostw Polski Modeli do Walki Powietrznej F2D

1990–1999

1990 – Mistrzostwa Polski Modeli Redukcyjnych w Jaworzynie Śląskiej

1991 – Historyczny Rekonesans – loty nad Nowym Siodłem

1991 – Międzynarodowe Zawody Lotniowe o Puchar Karkonoszy

1992 – Zawody Balonów na Ogrzane Powietrze

1992 – I Kurs Instruktorów Paralotniowych w Kowarach

1992 – otwarcie siedziby AZW w Mirosławicach

1992 – I Mistrzostwa Polski Paralotniowe „Karkonosze 92”

1992 – Lotniowe Mistrzostwa Polski „Karkonosze 92”

1992 – Wojewódzkie Zawody Latawcowe „Świebodzice 92”

1993 – I Międzynarodowe Zawody o Puchar Karkonoszy

1993 – III Międzynarodowe Mistrzostwa Lotniowe o Puchar Karkonoszy i Gór Izerskich

1995 – Krajowe Zawody Latawcowe w Dworzysku – Szczawno-Zdrój

1996 – rozpoczęcie sezonu lotniczego na lotnisku w Świebodzicach

1996 – I Międzynarodowe Zawody Paralotniowe i Lotniowe o Puchar Gór Wałbrzyskich

1996 – II Międzynarodowe Zawody Paralotniowe i Lotniowe o Puchar Dzikowca

1996 – I Puchar Gór Sowich

1997 – aktywny udział AZW w akcji przeciwpowodziowej i monitoring z powietrza rejonu Kotliny Kłodzkiej i Wałbrzycha w ramach Lotniczej Formacji Obrony Cywilnej

1997 – II Puchar Gór Sowich

1997 – „20 Lat Lotniarstwa w Sudetach”

1998 – IV Międzynarodowe Zawody Paralotniowe i Lotniowe o Puchar Dzikowca

1999 – I Latawcowe Mistrzostwa Polski Młodzików

2001–2009

2001 – Gminne Lądowisko w Świebodzicach zostaje wpisane do wykazu lądowisk

2001 – XVIII Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2002 – XIX Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2002 – „25 Lat Lotniarstwa w Sudetach”

2003 – XX Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2004 – XXI Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2005 – XXII Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2006 – XXIII Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2007 – XXIV Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych „Zamek Książ”

2007 – Międzynarodowy Miting Lotniowy z okazji 30-lecia Lotniarstwa w Sudetach

2008 – XXV Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych w Szczawnie-Zdroju

2008 – Mistrzostwa Polski Modeli Swobodnie Latających – Świebodzice

2009 – XXVI Krajowy Konkurs Modeli Redukcyjnych w Szczawnie-Zdroju

2010–2019

2010 – przeniesienie siedziby Muzeum Modelarstwa i Lotnictwa w Miniaturze do Szczawna-Zdroju

2011 – szkolenie lotnicze młodzieży w ramach programu Unii Europejskiej „Patrz w Przyszłość – Zainwestuj w Siebie”

Od 2012 roku – szkolenia i imprezy lotnicze organizowane w ramach programów sportowych dla dzieci i młodzieży

3 października 2015 – Jeżów Sudecki – Konferencja Naukowa z okazji 75-lecia Lotnictwa na Dolnym Śląsku, zorganizowana w odnowionym budynku dawnej Szkoły Szybowcowej staraniem Wójta Gminy Edwarda Dudka.

Za przygotowanie merytoryczne konferencji odpowiadał Jerzy Siatkowski.

Zaprezentowano referaty naukowe poświęcone rozwojowi lotniarstwa i paralotniarstwa na Dolnym Śląsku.

Wydarzeniu towarzyszyła wystawa fotografii i pamiątek przygotowana przez Muzeum Modelarstwa i Lotnictwa w Miniaturze w Szczawnie-Zdroju.

2017 – „40 Lat Lotniarstwa w Sudetach” – Mieroszów–Świebodzice

2018 – Fly for Fun Meeting – Mieroszów–Świebodzice

2018 – Lotniowo-Paralotniowe Mistrzostwa Polski Zachodniej na Celność Lądowania – Szybowisko Mieroszów

2019 – Fly for Fun Meeting – Mieroszów–Świebodzice

2019 – międzynarodowe zawody lotniowe Hang Gliding Cup 2019 Fundacji im. Księżnej Daisy

Dziedzictwo AZW

Historia Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej to historia ludzi, którzy przez wiele dziesięcioleci rozwijali lotnictwo na Ziemi Wałbrzyskiej.

Piloci, instruktorzy, modelarze, konstruktorzy, zawodnicy, działacze i młodzież tworzyli środowisko, dzięki któremu organizowano szkolenia, budowano konstrukcje lotnicze, rozwijano ośrodki sportów lotniczych, organizowano zawody i podejmowano ambitne przedsięwzięcia infrastrukturalne.

Dorobek ten pozostaje ważną częścią historii lotnictwa Dolnego Śląska i fundamentem pamięci o Aeroklubie Ziemi Wałbrzyskiej.